فهرست
تازه‌های دیوار من
برای مشاهده آخرین مطالب دیوار خود، باید وارد سامانه شوید.
قیمت: 100 ریال

Loading

معرفی کتاب

برای نخستین بار در کشور اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران در قالب تحقیقی فراگیر و بین رشته‌ای با محوریّت «آمایش سرزمینی و تاریخی بنادر و دریانوردی ایران» در حوزۀ‌های جغرافیایی دریای خزر و خلیج فارس و دریای عمان و در دورۀ زمانی 5 هزار ساله از هزارۀ سوم پیش از میلاد تا سال 1395 خورشیدی را با مدیریت مرکز بررسی‌ها و مطالعات راهبردی و توسط دانشگاه تهران انجام گردید.

هدف از این پژوهش شناسایی و معرفی کلیه توانمندیهای دریایی ایران در طول تاریخ و همچنین آمایش تاریخی بنادر و جزایر ایران و معرفی سهم ایرانیان در تولید و توسعۀ دانش دریایی و فنون دریانوردی بر اساس منابع و اسناد و مدارک تاریخی موجود در آرشیوهای داخلی و خارجی بود. اطلاعات و داده‌های موجود چارچوب یک تحقیق زمانی در دوازده فصل به گونه‌ای تنظیم گردید تا بتواند مهم‌ترین پرسش‌های اساسی پیرامون روند توسعۀ تاریخی بنادر و دریانوردی ایران را در حد نیاز پاسخ دهد.

ویژگی‌های منحصر به فرد اطلس بنادر و دریانوردی ایران

ویژگی‌های کتاب اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران عبارتند از:

  • ارزیابی مسائل مربوط به بنادر و دریانوردی در دو حوزه دریایی شمال و جنوب در اثری مستقل و با رویکردی ملی و فراگیر.

  • بهره گیری از حدود 6000 سند دریایی موجود در شیوه‌های معتبر منجلمه آرشیو موزه‌های روسیه، چین، بریتانیا، هلند و پرتغالی.

  • تحلیل و ارزیابی تحولات داخلی، منطقه‌ای و جهانی پهنه‌ای آبی کشور (دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان) در قالب پژوهشی بین رشته‌ای.

  • شناسایی و معرفی فنون بومی دریایی و دانش بومی دریانوردی مورد استناد برای ثبت جهانی میراث معنوی دریانوردی ایران.

  • تثبیت تداوم تاریخی حاکمیت ملی ایران بر جزایر خلیج فارس مستند به اسناد و مدارک تاریخی در شیوه‌های داخلی و خارجی و براساس روتدی کرونولوژیک.

فهرست مطالب

فصل نخست: خلیج فارس در سپیده دم تاریخ (از دورۀ باستان تاعصر هخامنشیان)

1-1 پیشینۀ کاوش‌های باستانشناسی در خلیج فارس (طرح یک مسئله اساسی)

1-2 شکل‌گیری تجارت دریایی در خلیج فارس

1-2-1 دوره اول: (مبادلات منطقه‌ای و آغاز شکل‌گیری تجارت دریایی)

1-3 امپراتوری سارگون اکدی(2279-2334 ق.م) و آغاز شکل‌گیری تاریخ خلیج فارس

1-3-1 « اَرَتَّ» و« مَرخَشی» قدیم‌ترین شرکای تجاری بین النهرین در خلیج فارس

1-3-2 مِلوخَّ: دورترین شریک تجارت دریایی بین النهرین

1-3-3 مَگَّن، مکران و مَزون

1-3-4 "دیلمون" سرزمین زندگی

1-4 خلیج فارس از هزارۀ دوم پیش از میلاد تا دورۀ هخامنشیان

1-5 خلیج فارس در از دورۀ کاسیها تا هخامنشیان (سایه روشن‌های تاریخی)

فصل دوم: دریانوردی ایرانیان و بنادر خلیج فارس در دورۀ هخامنشیان

2-1 مقدمه

2-2 خلیج فارس، شاهراه ارتباطی هخامنشیان

2-3 ساتراپ نشینهای خلیج فارس در دوره هخامنشیان

2-4 شهرها و آبادی‌های کرانه‌ای خلیج فارس در دوره هخامنشیان

2-4-1 «همسفر با نئارخوس در بنادر و جزائر خلیج فارس»

2-4-2 بنادر و جزائر خلیج فارس در دورۀ هخامنشیان.

2-5 ناوگان دریایی ایران در دورۀ هخامنشیان

2-6 قدیم‌ترین فانوس دریایی در خلیج فارس

فصل سوم: بنادر و جزایر خلیج فارس در دورۀ اشکانیان

3-1 ایالت‌ها و بنادر شمالی خلیج فارس در دورۀ اشکانی

3-2 ایالات و بنادر صفحات جنوبی خلیج فارس در دورۀ اشکانیان

3-3 دریانوردی راه دور ایرانیان به سمت شرق در دورۀ اشکانیان

3-4 کشف بادهای موسمی تحولی بزرگ در دریانوردی راه دور ایرانیان

فصل چهارم: دریانوردی ایرانیان و بنادر خلیج فارس در دورۀ ساسانیان

4-1 دوره نخستین ساسانی (از اردشیر تا شاپوردوم 220 تا 379 میلادی)

4-1-1 شهرسازی در ناحیۀ «دریابار» توسط اردشیر و شاپور ساسانی

4-1-2 شاپور دوم و مسالۀ مهاجرت موج دوم جنوب به شمال در خلیج فارس

4-2 تحولات خلیج فارس در دوره دوم حکومت ساسانیان(خسرو انوشیروان و حاکمیت بر مسیرهای دریایی شرق به غرب)

4-3 ایالات ساحلی و بنادر ایران در دورۀ ساسانیان

4-4 بنادر خلیج فارس در دوره ساسانیان و قرون نخستین اسلامی..

4-5 مناسبات دریایی ایران و هندوستان و چین در دورۀ ساسانیان

فصل پنجم: مناسبات دریایی ایران و چین در دورۀ اسلامی

5-1 تجارت دریایی راه دور از آغاز دوره اسلامی تا سال 133 هجری (نبرد طراز):

5-2 دوران درخشان دریانوردی خلیج فارس از قرن دوم تا پنجم هجری

5-2-1 بصره بندرگاه چین و هند.

5-2-2 طرائف چین و هندوستان در بغداد و شهرهای اسلامی

5-2-3 زبان فارسی زبان میانجی تجارت دریایی مسلمانان در قرون نخستین اسلامی

5-2-4 بندر « خانفوا» یا « گوانجو» بزرگترین بندر کلنی دریانوردان اسلامی

5-2-5 شورش « هوانگ چائو»: پایان یک دورۀ درخشان و مهاجرت بازرگانان ایرانی به دیگر بنادر چین

5-3 عصر تجارت میانجی سریویجایا و مهاجرت بازرگانان ایرانی به بنادر شرقی چین

5-3-1 عصر مراودات بین خلیج فارس تا مناطق تحت ادارۀ حکومت سریویجایا

5-3-2 دورۀ تجدید بازرگانی مستقیم و مهاجرت به بنادر شرقی چین..

5-4 شورش زنگیان با پرچم‌هایی بر پارو (نخستین شورش دریایی در جهان اسلام)

فصل ششم: خلیج فارس و ایالات ساحلی آن در نقشه‌های تاریخی قرون نخستین اسلامی..

6-1 نقشه ایالات ساحلی فارس در متون جغرافیایی قرون نخستین اسلامی

فصل هفتم: فنون دریایی و کشتی‌‌سازی در دورۀ اسلامی تا ورود پرتغالیها به خلیج فارس

7-1 راهنامه‌های دریایی

7-2 انواع کشتی‌ها‌ی خلیج فارس

بخش هشتم: بنادر و دریانوردی ایرانیان از قرن چهارم تا قرن هفتم هجری

8-1 تثبیت قدرت آل بویه در سواحل خلیج فارس

8-2 عمان تحت حاکمیت آل بویه

8-3 عضدالدوله دیلمی و امنیت نواحی پس کرانه‌ای خلیج فارس

8-4 سیراف بندر دریانوردان راه دور

8-5 صحار بندر پشتیبان سیراف و دروازه هندوستان و چین

8-6 قرن پنجم و تشدید رقابت بنادر خلیج فارس و دریای سرخ

8-7 افول صُحار و جابه جایی کانون تجارت دریایی عمان به بندر قلهات

8-8 بازرگانان مشهور سیرافی در قرن پنجم و ششم هجری و تجارت راه دور با هندوستان و چین

8-9 شکل‌گیری امرای بنوقیصر و آبادانی کیش

8-10 قرن ششم هجری و شکل‌گیری دالان مکران در دوسوی هرموز و تیز

8-11 بندر هرموز در شرق دالان مکران و مسیرهای ارتباطی با فارس و کرمان

8-11-1 مسیر هرموز به جیرفت (مسیر شمالی- جنوبی دسترسی به کرمان)

8-11-2 مسیر هرموز به نرماشیر

8-11-3 مسیر هرموز به شیراز

8-12 ایالت کرمان و فارس در نیمۀ دوم قرن ششم و در آستانۀ حمله مغولان

8-13 ایالت فارس در نیمۀ دوم قرن ششم هجری

فصل نهم: بنادر خلیج فارس از قرن هفتم تا قرن دهم هجری

9-1 دورۀ نخست و شکل‌گیری مجدد کانون تجاری کیش در خلیج فارس

9-2 در جستجوی بندر هرموز

9-3 ملوک قدیم هرموز

9-4 بندر قلهات در ساحل عمان، بندر پشتیبان هرموز

9-5 ملک اسلام طیبی مشهورترین بازرگان خلیج فارس در اواخر قرن هفتم هجری

9-6 بزرگترین جابه جایی شهری از هرموز به جزیرۀ جرون

9-7 مهاجرت گستردۀ ایرانیان به شرق و رونق گرفتن تجارت دریایی راه دور با چین

9-8 بنادر و جزایر خلیج فارس از قرن هفتم تا دهم هجری

9-8-1 از بصره تا سیراف

9-8-2 بنادر خلیج فارس از سیراف تا هرموز.

9-8-3 جزیرۀ جرون یا هرموز کانون اصلی تجارت از قرن هشتم تا دهم هجری

9-9 همسفر با «ابن ماجد» در بنادر و جزایر خلیج فارس در قرن نهم هجری

فصل دهم: (بنادر و جزایر خلیج فارس در نقشه‌های تاریخی )

10-1 آغاز عصر کاروانهای دریایی (تحولات خلیج فارس و دریای عمان در قرن دهم هجری)

10-2 بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان بر اساس نقشه‌های قرن دهم هجری/شانزدهم میلادی

10-2-1 معرفی نقشه‌های قرن شانزدهم میلادی

10-2-2 پراکندگی جغرافیایی سکونتگاههای خلیج فارس در نقشه‌های قرن شانزدهم میلادی

10-2-3 جزیره هرموز کانون تجارت خلیج فارس از قرن هشتم تا یازدهم هجری

10-3 بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان بر اساس نقشه‌های قرن یازدهم هجری/هفدهم میلادی

10-3-1 معرفی نقشه‌های قرن یازدهم هجری/هفدهم میلادی

10-3-2 پراکندگی جغرافیایی سکونتگاههای خلیج فارس در نقشه‌های قرن هفدهم میلادی

10-3-3 از گمبرون تا تاسیس بندرعباسی

10-3-4 بندر کنگ

10-4 بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان بر اساس نقشه‌های قرن دوازدهم هجری/هیجدهم میلادی

10-4-1 نادرشاه و مسالۀ تجدید حیات ناوگان دریایی ایران

10-4-2 معرفی نقشه‌های اروپایی قرن دوازدهم هجری/هیجدهم میلادی

10-4-3 پراکندگی جغرافیایی سکونتگاههای خلیج فارس در نقشه‌های قرن دوازدهم هجری/هیجدهم میلادی

10-4-4 بندر لنگه از تاسیس تا توسعه

10-4-5 بندر بوشهر (دوران رونق و شکوفایی)

10-4-6 بندر ریگ

10-4-7 جزیره خارگ

10-5 بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان بر اساس نقشه‌های قرن سیزدهم هجری/نوزدهم میلادی

10-5-1 معرفی نقشه‌های اروپایی قرن سیزدهم هجری/نوزدهم میلادی

10-5-2 پراکندگی جغرافیایی سکونتگاههای خلیج فارس در نقشه‌های قرن سیزدهم هجری/نوزدهم میلادی

10-6 مختصری در باب کالاهای وارد و صادر از بنادر ایران در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری:

فصل یازدهم: مروری بر تحولات اجتماعی بنادر و جزایر خلیج فارس در قرن چهاردهم خورشیدی(بررسی اجمالی)

11-1 بنادر خلیج فارس در نقشه‌های ایرانی اوایل قرن چهاردهم هجری

11-2 معیشت و جمعیت بنادر و جزایر ایران پیش از دوره نفت (دو سند منحصر)

11-3 نفت و مسالۀ جابه جایی کانونهای تجاری از بنادر میانی به بنادر استان خوزستان

11-4 تخلیه جمعیتی بنادر ایرانی خلیج فارس- ایالات فارس و مکران- (مهاجرت و ترانشیب معکوس)

11-4-1 افول بندرلنگه و بنادر شیبکوه:(مهاجرت بزرگ شمال به جنوب).

11-4-2 افول بندر بوشهر و بندرعباسی به عنوان دروازه‌های ورود و خروج کالا در بنادر ایرانی

11-4-3 مهاجرت و تخلیه جمعیت بنادر در دهۀ سوم قرن چهاردهم.

11-5 مدیریت یکپارچه بنادر و مسائل آن

11-6 تحولات عمدۀ منطقه‌ای و جهانی و تاثیر آن بر فضای جغرافیای سیاسی بنادر خلیج فارس و دریای عمان.(بررسی مختصر تحولات بنادر و جزایر در سال‌های 1349 تا 1357 خورشیدی)

فصل دوازدهم: توسعۀ بنادر و جزایر خلیج فارس در دورۀ انقلاب اسلامی

12-1 سازمان بنادر و کشتیرانی،«خط دوم دفاعی دریایی» در آغاز دوران دفاع مقدس

12-1-1 خارج شدن بنادر خرمشهر و آبادان از چرخۀ تبادلات تجاری خلیج فارس در رزوهای نخستین جنگ

12-1-2 تلاش دشمن برای خارج کردن جزیره خارگ و بندر امام خمینی از چرخۀ اقتصاد نفتی و دریایی ایران و آغاز همکاریهای لجستیکی و دفاعی سازمان بنادر و کشتیرانی با نیروی دریایی ایران

12-1-3 بندر امام خمینی مهمترین بندر پشتیبان اقتصاد داخلی و مناطق جنگی

12-1-4 بندرعباس جایگزین بندر خرمشهر در سال‌های جنگ و تغییر مسیر ورود و خروج کالا در خلیج فارس

12-1-5 توسعۀ بنادر جابهارو بنادر کوچک ایران در دوران دفاع مقدّس

12-2 بازسازی و نوسازی بنادر و جزایردر پایان دهۀ شصت خورشیدی

12-3 توسعۀ تاسیسات دریایی و بندری و زیربنایی در دهۀ هفتاد در آینه آمار