موردی برای نمایش وجود ندارد.
تازه‌های دیوار من
برای مشاهده آخرین مطالب دیوار خود، باید وارد سامانه شوید.

Loading

مقدمه

پیشگفتار

وَ جَعَلْنا مِنَ الْمآءِ کُلَّ شَیءٍ حَیٍّ (30 / انبیاء)

همه موجودات از آب هستی یافتند. نوع بشر در کنار آب، زیستن را آغاز کرد؛ ولی آب میان انسانها فاصله انداخت تا آنکه این فاصله،
به همت دریانوردان پیموده شد و زمینه آشنایی ملل گوناگون با یکدیگر فراهم آمد.

دریا از دیرباز برای کسب درآمد، دسترسی به غذا، حراست از سرزمین و کشورگشایی، مورد توجه بازرگانان، مردم عادی، سپاهیان و زمامداران بوده است. ملل ساحل نشین هر کدام به نحوی نیازهای خود را از راه دریا برآورده‌اند. در سده‌های اخیر، با پیشرفت روز به روز دانش و فناوری، دریاها در امور نظامی، تجاری، گردشگری و زیست محیطی، کانون توجه قرار گرفته‌اند.

ایرانیان باستان, به عنوان یکی از ملتهای ساحل نشین دوران باستان، در دریانوردی سهم بسزایی داشته‌اند. امروزه نیز, دریا برای کشور ما منبع غذایی و تجاری مهمی است؛ ولی دانش دریایی ما در بیشتر زمینه‌ها، به دستاوردهای جوامع صنعتی جهان محدود می‌شود و
از این رو، لزوم تهیه و تدوین مجموعه‌ای که دربردارنده اطلاعات جامع در علوم دریایی و بندری باشد؛ بیش از پیش رخ می‌نماید و تهیه دایره المعارفی که دربردارنده سوابق و تعاریف امروزی دانشهای دریایی باشد، در این زمینه راهگشاست.

دایره المعارف جامع بندری دریایی، نخستین دایره المعارف تخصصی دریایی به زبان فارسی است و در آن سعی شده است از روشهای جاری دایره المعارف نویسی تبعیت شود. اطلاعات دایره المعارف حاضر، به گونه‌ای است که می‌تواند مورد استفاده دانشجویان، دانش پژوهان، محققان و متخصصان رشته‌های مختلف دریایی بندری و سازمان‌های تخصصی علوم دریایی بندری قرار گیرد.

سازمان بنادر و کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران در مهر 1381 با احساس نیاز به وجود منبعی جامع در زمینه علوم و دانشهای دریایی و دریانوردی، به تهیه چنین اثری مبادرت ورزید و کار تألیف این اثر را به شرکت بازرسی و رده‌بندی ایران سفینه سپرد.

نگارش چنین منبعی در ایران سابقه نداشته است. در سایر ممالک از جمله انگلیس نیز, که طلایه دار علوم دریایی است, منابعی در حد فرهنگ جامع و واژه نامه‌های تخصصی و موضوعی دریانوردی تهیه شده است؛ ولی دسترسی به منبعی که تمامی امور دریایی و بندری را دربرداشته باشد برای فارسی زبانان غیرممکن است.

در تدوین مجموعه حاضر، سعی فراوان شده است علاوه بر شیوه‌های نگارش دایره المعارفی در بحث مسائل تخصصی از راهنماییهای استادان و صاحب‌نظران این علوم استفاده شود تا مجموعه‌ای غنی در حد استفاده مخاطبان آن فراهم آید؛ شک نیست که این مجموعه دارای کاستیهایی است که به‌ طور یقین نقادان، نکته سنجان و صاحب‌نظران متذکر خواهند شد و امید است با استفاده از نظریات صائب ایشان، کاستیها در چاپهای دیگر مجموعه مرتفع شود.

برای نگارش هر مجلد از این دایره المعارف، ابتدا فهرستی از منابع موجود ایرانی و خارجی و نشانی پایگاههای اینترنتی موجود و معتبر در آن زمینه تهیه شده است. سپس، مؤلفان با توجه به گسترش و دامنه موضوع به تألیف مقاله‌ها و تفکیک بخش‌های تفصیلی و مجمل آن پرداخته‌اند و از این راه، ساختار مقاله‌های کلان و خرد با توجه به سرفصلهای هر مجلد, شکل گرفته است.

مؤلفان دایره المعارف جامع بندری دریایی, شامل اعضای هیئت علمی سازمان مجری و نیز متخصصانی هستند که اعضای هیئت, در زمینه‌های مورد نیاز برگزیده‌اند. مقاله‌های تدوین شده، پس از تألیف، ویرایش ادبی و فنی شده‌اند و به تأیید هیئت علمی مجری رسیده‌اند و پس از اعمال اصلاحات نهایی پیشنهاد شده از سوی هیئت علمی سازمان بنادر و کشتیرانی، نسخه پردازی، صفحه پردازی و حروف چینی شده‌اند و در نهایت برای آن‌ها برابرنامه و نمایه تهیه شده است.

دایره المعارف جامع بندری دریایی، مجموعه‌ای 10 جلدی است که مباحث علمی آن در 9 جلد طراحی و تقسیم‌بندی موضوعی شده‌اند. جلد دهم این مجموعه، که اینک تقدیم می‌شود، به نمایه، برابرنامه فارسی انگلیسی و انگلیسی فارسی و پیوستهای مربوط به مجلدات اختصاص دارد.

برابر نامه

این بخش از مجلد دهم، به برابر نامه دوسویه فارسی انگلیسی و انگلیسی فارسی اختصاص داده شده است. این بخش مشتمل بر بیش از 15.000 واژه تخصصی است که در متن مقالات مجلدهای پیشین به کار رفته‌اند.

1- تنظیم و ساختار مدخلها

واژه ها, ترکیبات و عبارات مندرج در برابرنامه, همچون نمایه, بر پایه نظم الفبایی حرف به حرف در پی یکدیگر قرار گرفته‌اند. عبارات تخصصی ارائه شده، از نظر قواعد دستور زبان با معادلهای اصلی خود مطابقت دارند.

برخی از رشته‌های علمی، در کشور ما چنان نوپا هستند که بسیاری از واژه‌های تخصصی مربوط به آن‌ها پیش از انتخاب هر گونه معادلی برای آن‌ها در زبان فارسی، جزئی از واژگان علمی آن رشته‌ها شده‌اند؛ از این رو, در برابر نامه حاضر برخی از واژه‌ها حرف نویسی شده‌اند. در ضبط این واژه‌ها، حتی المقدور سعی شده است با توجه به نظر صاحب‌نظران، ضبط رایج آن‌ها مد نظر قرار گیرد.

در برابر نامه حاضر، هر واژه بسیط یا مرکّب یا مجموعه عبارات تشکیل دهنده نام یک مرکز، سازمان، اجلاس و غیره، واحدی مستقل به‌ شمار رفته و در جای خود معرفی شده است.

معادلهای ترکیبات شیمیایی معرفی شده در متن مقالات، جهت راهنمایی بهتر خوانندگان برای ارجاع به منابع تخصصی نیز در برابر نامه حاضر ارائه شده‌اند.

بسیاری از واژه‌ها در رشته‌های مختلف, معانی متفاوتی دارند و از آنجا که گردآوری آن‌ها به‌ منظور تهیه برابر نامه بوده است و نه فرهنگ لغت, معادلهای مختلف این واژه‌ها با علامت ”/“ از یکدیگر جدا شده‌اند.

واژه‌های مصوب و پیشنهادی فرهنگستان، که در متن مقالات از آن‌ها استفاده شده است در کنار سایر واژه‌ها ارائه شده‌اند. توضیح آنکه برای آشنایی خوانندگان محترم، واژه‌های مصوب به کار رفته در هر مجلد نیز، در انتهای همان مجلد ارائه شده‌اند. در برابر نامه حاضر, کلیه واژه‌های مصوب به کار رفته در مجلدات پیشین در جای خود معرفی شده‌اند.

2- نمادها

در برابرنامه دایره المعارف جامع بندری دریایی, از نمادهای زیر استفاده شده است:

الف- پرانتز ”()“, برای حرف نویسی سر واژه ها, معرفی اسم جنس و گونه جانداران, معنای برخی از واژه‌های حرف نویسی شده و نمایش سرواژه به کار رفته است.

تبصره: اسم جانداران حرف نویسی شده در پرانتز توضیح داده نشده است؛

ب- خط مورب ”/“, برای جداسازی معادلها و معانی مختلف یک واژه به کار رفته است؛

ج- نشانه مساوی ”=“, در مقابل سرواژه‌ها و برای درج معادلهای حرف نویسی شده به کار رفته است.

کارفرما

سازمان بنادر و کشتیرانی

مدیر پروژه: علی سرایی

ناظر

بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی (اصغر اسمعیلی تازه کندی)

مجری

مؤسسه بازرسی و رده‌بندی ایران سفینه

همکاران

بایندر، کورش سرپرست علمی/ مؤلف

چگینی، وحید سرپرست علمی / مؤلف

نگارستان، حسین سرپرست علمی / مؤلف

آقامحمدی، ابوالفضل مؤلف

اخگر، علی اکبر مؤلف

اسلامی زاد، ایرج مؤلف

اصغری، محبوبه مؤلف

اعظم پور، حدیث مؤلف

بادپا، بهاره مؤلف

بایندر, داریوش مؤلف

بخشی، مریم مؤلف

برازنده، مرجان مؤلف

بهرامی، غلامرضا مؤلف

بهشتی برومند, غلامعلی مؤلف

پارسایان، مسعود مؤلف

پورسعدی، سعیده مؤلف

ترکمانی بجدنی، حسین مؤلف

چگینی، فاطمه مؤلف

حاجی سیدی، نوید مؤلف

خالقی زواره، حسن مؤلف

ذوقی, محمد صالح مؤلف

سنجانی، سعید مؤلف

سندالی, زهرا مؤلف

شانه ساززاده، احمد مؤلف

شوشتری زاده ناصری، علی مؤلف

صبحی نوری، فرشاد مؤلف

صداقتی منوّر، ژاله مؤلف

صفرخانلو، لیلا مؤلف

عسکریان، فاطمه مؤلف

علی اکبری بیدختی، عباسعلی مؤلف

فاطمی، سید محمدرضا مؤلف

فراهانی، فرانک مؤلف

فرج زاده اصل، منوچهر مؤلف

فردی، فرشید مؤلف

فرهنگ دوست، بهمن مؤلف

فصیحی، محمد مهدی مؤلف

قائنی، منصوره مؤلف

قبادی, بهرام مؤلف

قبولی، سارا مؤلف

کوشا، آرمین مؤلف

گراگوسیان، توماس مؤلف

مرادی, علی مؤلف

ملک پور, ملک رضا مؤلف

میرسجادی، داوود مؤلف

نحوی، هوشنگ مؤلف

مجیدی عبید، خدیجه ویراستار

ضرابی، شادی حروف چین و صفحه پرداز

توخش، نگین حروف چین و صفحه پرداز

غفوری سرشت، سرمه حروف چین

محمدی مهر، فریده حروف چین